Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada romeo y julieta tubos puro gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir ve bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu o anda kaydetmek gerekir, zira hafıza kısa sürede kaybolur. Her çubuğu iki kez koklamak hatayı azaltır çünkü kalabalık yerlerde ince kokular çabucak kaçırılır. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda sabırlı olmak hem de ölçütleri baştan belirlemek işin temeli olur. Kriter belli olunca her çubuk aynı terazide değerlendirilir böylece yorumlar birbiriyle destekler. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa odaklanma artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır ayrıca erken acele edip sonuç çıkarmak kolay görülen bir hatadır. Başlangıç bölümde tat genellikle hafif ama net başlar elbette bu düzen her çubukta aynen tekrar etmeyebilir. Tadımda no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü gerçek karakter genellikle burada saklıdır. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar belirginleşir hem de genellikle ilk birkaç çekişten edinilen izlenim eksik kalır. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür gerçekten bu yüzden yavaş ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden sertçe notalar baskın olabilir gerçekten ısınmış tütün asıl tadını ancak ortalarda gösterir. Üç evre için ayrı bir puan yazmak daha adil sonuç verir. Evrelerin geçişi genellikle keskin olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üçe bölmek yeterlidir. Geçişleri yakalamak adına çekiş aralığını sabit tutmak önemlidir. Art arda çekmek sıcaklığı artırır hem de tadı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu sayıya dökmek öznel izlenimi daha okunur kılar her zaman sabit aydınlatma ile sessiz bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını insandan insana daha tutarlı kılar. Bir hafif notayı, 5 de damakta baskın duran güçlü notayı gösterir bu sayede dikkat bölünmez ve yorum doğruluğu yükselir. Romeo y julieta petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda yer alır ve ileride okunduğunda neyi kastettiğiniz hemen anlaşılır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden benzer bir puan alabilir yoksa aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş almak şarttır öte yandan ondalık notlar vermek gereksiz bir yük yaratır. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası en çok kullanılan puandır, zira dengeli aromalar büyük kısmını oluşturur. Uç noktalardaki notlar gerçekten istisnai durumlarda kullanılmalıdır. Böylece not defteri ayırt edici olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, dumanın hızını ve aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu nedenle yanış hattının düzgün gitmesini de izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla keskin tonlar erken belirir gerçekten ince çubuklarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde hızlıdır. İnce çaplı kısa puro benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz ısınma hızı de aromayı doğrudan etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha yavaş gelir ama aromalar daha geç belirir hem de bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu dengesizse yorum kısmına yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha ayrıntılı kılar fakat gücünü düşürmez aksine geniş gövdede duman daha geniş bir alana dağılır. Bu yüzden çapı not defterine yazmak gerekir. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken önce dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Bu şekilde güçlü aroma hafif olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki ara süresi en az yarım saat olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Lezzet iki yoldan algılanır: damaktaki tat ve burun boşluğunun duyduğu koku hâlbuki bu iki kanal karşılıklı tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek için ikisini ayrı ayrı yazmak gerekir bu fark ilk bakışta önemsiz görünse de sonuçları oldukça değiştirir. Dumanı dudaktan verirken burun yoluyla yavaşça bırakmak retrohale yöntemidir mesela hafif bir nefes aromayı daha zengin açar. Tadımda short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını belirgin gösterir üstelik nezle halindeyken yapılan tadımlar güvenilir sayılmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk de kuru notayı daha kısa geçirir sert bir nefes de ince tonları siler. Güç dilde zayıf fakat burunda belirgin çıkabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak kafa karışıklığını giderir. Acemi tadımcılar açısından önce koku yoluyla algılanan notalara odaklanmak daha kolaydır. Zamanla dil kısmı de detay göstermeye başlar. Değişik aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük hissedilir ayrıca yemek arasında deneme yapıyorsanız bu önlem iyice önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce ılık bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün olduğu gibi okunmasını mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su yeterlidir çünkü doymuş bir ağız en güçlü notayı dahi soluk gösterir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını öne çıkarır, şekerli içecek ise notaları gölgeler ayrıca çok soğuk içecekler dili duyarsızlaştırır ve tat hissini azaltır. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası suyla daha temiz anlaşılır bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek kıyası korur gerçekten tatlı içecekten sonra keskin notalar gerçekte olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek önerilmez. Su ve kahve haricinde sade çay de düşünülebilir; asıl mesele içeceğin sade kalmasıdır. Ağız temizlendikten sonra birkaç dakika beklemek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan değerlendirme çoğunlukla hatalı sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk formatında yanış kısa sürdüğünden yoğunluk dalgalanması daha az bir aralıkta yaşanır ayrıca ilk izlenim bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve son çekişler arasındaki oynamayı görmek daha zordur bu yüzden kısa bir ölçü uzun bir puroya göre daha dikkatli incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır ve yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü de sedir notasını hızla gösterip biter çünkü değişim dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek çubuktan daha sağlam sonuç sunar bu sebeple sakin ve eşit aralıklı nefes önerilir. Teneke kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrıca yazmak iyidir. Boy kısaldıkça tat katmanı azalır, fakat güç hissi aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm kullanmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Tek seferlik bir tadım aroma gücü konusunda güvenilir bir yargı vermez yani her tadım bir öncekinin üzerine inşa edilir. Ruh hali, ortam ve zaman algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden sonra gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden basit bir not defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde benzer aromalar defalarca baştan öğrenilir. San cristobal 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu tadım notları benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da boşa emeğe neden olur. Tarih, puro adı ve puan tabloya girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar sonradan açıldığında şaşırtıcı farklar gösterir. Puanlar birbirinden iki basamaktan çok fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Defterde kısa cümleler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin ahşap kokusu gibi bir not tatmin edici sayılır. İleride okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, dumanın damaktaki ağırlığını anlatır; aroma gücü de notaların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda ilerleme etmek zorunda olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa ayrı değerlendirilir bu ikisini ayırmak sonuçta daha dürüst bir yorum ortaya çıkarır. El principe tadım notları benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir tonunu belirgin taşıyabilir mesela sert bir duman zayıf bir aromayla birleşebilir. La cabaña nasıl içilir benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle sedir notasını yüksek tutar üstelik dolgun bir içim aromasız de kalabilir. Yani hafif içimli bir çubuk yüksek lezzet sunabilir aksi hâl de geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki puan tutmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek önerilir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk farkı aramak hassas bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ve tekrarlı not tutmayı ister. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel tercihiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar etkiler demek ki en iyi tadım şartları değiştirmemekle başlar. Nemi düşük bir ortamda tütün hızlı yanar böylece keskin tonlar abartılır bu sebeple oda koşullarını de deftere geçirmek yararlıdır. Aşırı nemli havada ise duman ağırlaşır ve lezzet bastırılır ısı ise yaprağın ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir etkendir. La prado aroma profili gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın koruduğu durumu dikkate almak yararlıdır aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan not farkı çubuktan sanılabilir. Tadımda magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse fark net okunur tadım günü planlarken bunu hesaba katın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları dağıtır, yoğun koku ise algıyı şaşırtır hâlbuki asıl etken sıklıkla ortamdaki nem veya esinti çıkar. Tadımı hep aynı odada yapmak en güvenilir yoldur. Kapalı bir ortamda duman birikirse sonraki çubuğun aroması hatalı okunabilir. Pencere açıklığı bırakmak çoğu zaman işe yarar. Hava akımı çok sertse kül yapısı şaşar.